پیش‌نیاز تحول دریامحور خلیج فارس چیست؟
1  حدود 30 جزیره ایرانی خلیج فارس در حوزه سیاسی سه استان بوشهر، خوزستان و هرمزگان قرار دارند که بیش از نیمی از آن‌ها غیرمسکونی هستند. جزایری هم که مسکونی هستند، اغلب در وضعیت معیشتی و اقتصادی بسیار نامناسبی اداره می‌شوند، چرا که از پتانسیل‌های این جزایر جهت رونق اقتصادی آن جغرافیا استفاده نمی‌شود. عمده‌ترین پتانسیل‌های این جزایر را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد: 
 جذابیت‌های تفریحی و توریستی (با توجه به طبیعت زیبای این جزایر و هم‌چنین آثار تاریخی موجود در جزیره هرمز)
 سوخت‌رسانی به کشتی‌ها (با توجه به قرارگیری در مسیر تردد کشتی‌های تجاری عبوری از خلیج فارس و کمترین فاصله تا این خطوط کشتیرانی)
 استقرار صنعت اوراق کشتی (با توجه به معضلات زیست محیطی کمتر در جزایر کوچک)
 حضور مناطق آزاد اقتصادی (برای استقرار کارخانجات و صنایعی که نیازمند قطعات وارداتی بدون گمرک یا تردد متخصصان خارجی بدون ویزا هستند.)
 وجود معادن و منابع طبیعی و پتانسیل شیلات (برای فرآوری سریع‌تر و نزدیک‌تر محصولات و مصالح معدنی، شیلاتی و... در کاخانجات مستقر در جزایر)
و...
وجود این جذابیت‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری در‌حالی است که حتی برخی از این جزایر، دارای برق و امکانات زیرساختی هم نیستند. تنها جزایری که هم‌اکنون از رونق اقتصادی نسبی و جمعیت مناسبی برخوردارند، جزایر قشم و کیش هستند.
2  کیش یک جزیره نسبتا لوکس و مرکز گردشگری جنوب کشور محسوب می‌شود، ولی این رونق نقطه‌ای و متمرکز، همزبان با محرومیت سایر مناطق جنوبی کشور همراه شده است. کیش در سه دهه اخیر بیشتر سرمایه‌گذاری‌های گردشگری کشور را به سمت خود جذب کرده و خود عملا به به یکی از دلایل توسعه نامتوازن امکانات تفریحی کل سواحل و جزایر جنوب کشور تبدیل شده، به‌گونه‌ای که امکانات تفریحی در سایر جزایر و شهرهای جنوبی در حد پایینی است تا جایی‌که به سختی می‌توان یک هتل مناسب در برخی از این جزایر یافت.
اگر از قابلیت‌های جزایر ایرانی خلیج فارس به‌خوبی، آگاهانه و در مسیر توسعه پایدار استفاده شود، به تنهایی می‌توان بیش از کل بودجه کشور از همین جزایر درآمد داشت. 
دو مقایسه در این‌جا می‌تواند مفید باشد:
کل کشور سنگاپور یک جزیره به مساحت حدود 700 کیلومترمربع است، درحالی‌که مساحت جزیره قشم (به عنوان بزرگ‌ترین جزیره ایرانیِ خلیج فارس) به تنهایی برابر با یک‌هزار و 500 کیلومتر مربع است؛ یعنی بیش از دو برابر مساحت کشور سنگاپور! این درحالی است که بودجه سالیانه کشور سنگاپور 43 میلیارد دلار و کل بودجه ایران 80 میلیارد دلار (با احتساب بیش از نیمی از این بودجه از فروش نفت و گاز) است! یعنی یک جزیره کوچک که مساحت آن کمتر از نیمی از مساحت جزیره قشم است، معادل نیمی از کل بودجه ایران یا برابر کل درآمد غیرنفتی ایران در سال درآمد دارد!
هنگ‌کنگ یک جزیره به مساحت یک‌هزار و 100 کیلومتر مربع است با بودجه‌ی سالیانه 60 میلیارد دلار! این اعداد و ارقام به‌خوبی نشان می‌دهند که اگر ما فقط از ظرفیت‌های جزایر ایران به‌خوبی استفاده کنیم، معادل چند برابر درآمدهای نفتی می‌توانیم درآمد کسب کنیم. یادمان نرود که جزیره قشم به تنهایی بزرگ‌تر از 22 کشور جهان است و جزیره کیش به علت پیشرفت‌هایی که در دهه‌های اخیر کرده، نیمی از راهِ توسعه را طی کرده است.
3  یکی از علل عدم تمرکز اقتصادی بر جزایر ایرانی، این ‌است که این جزایر جزء استان‌هایی هستند که خود دارای وسعت بسیار زیاد و بودجه اندک‌اند. بنابراین طبیعتا توجه به جزایر در اولویت‌های آخر این استان‌ها و مدیرانشان قرار می‌گیرد. به عنوان نمونه، استان هرمزگان به‌تنهایی حدود 850 کیلومتر خط ساحلی دارد که با احتساب جزایر، به تنهایی حدود 50 درصد از سواحل جنوب کشور را در اختیار داشته و شامل 14 جزیره مهم ایران در خلیج فارس است. آیا این معقول و منطقی است؟
برای فعال‌سازی «اقتصاد دریامحور»، اولین و مهم‌ترین گام، تغییر تقسیم‌بندی استان‌های جنوبی است. تشکیل یک استان مستقل که مدیریت 30 جزیره ایرانی در خلیج فارس را برعهده بگیرد، یک گام مهم در ساماندهی جزایر است. این استان می‌تواند «استان جزایر» نام گیرد و مرکز آن در قشم (به دلیل وسعت) یا در کیش (به دلیل کیفیت زندگی) باشد. مسلما با توجه به حاد شدن مسئله خشکسالی و کمبود آب، تمرکز بر شهرهای ساحلی و به‌خصوص جزایر، بیش از پیش ضروری احساس می‌شود. هم‌چنین از دیدگاه سیاسی و امنیتی هم رونق اقتصادی و به تبع آن، استقرار بیشتر جمعیت در این مناطق می‌تواند حائز اهمیت باشد. هم‌اکنون ساکنان برخی جزایر با حمایت مالی کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس به سکونت خود در این جزایر ادامه می‌دهند. در یک برنامه‌ریزی فشرده می‌توان در کوتاه‌مدت، حداقل دو میلیون نفر و در بلندمدت بیش از پنج میلیون نفر جمعیت در این جزایر مستقر کرد. از خاطر نبریم که در حال حاضر جمعیت کل این جزایر کمتر از 410 هزار نفر (کیش در حدود 30 هزار و قشم 150 هزار نفر) است و این مسئله به طور مستقیم علاوه بر آثار امنیتی و سیاسی، تعارضاتی روشن با اقتصادِ پیشروی ایران دارد. اگر قرار است اقتصاد به سمتِ اقتصاد دریامحور حرکت کند، تغییراتی در چهارچوب مرزبندی استان‌ها الزامی به نظر می‌رسد و در این فهرست، قطعا تشکیل استانی که صرفا مسئولیت جزایر خلیج فارس را داشته باشد، می‌تواند کشور ما را به سمت یک دگرگونی عظیم اقتصادی هدایت کند.|
۲۶ آذر ۱۳۹۷ ۱۱:۵۴
کد خبر : ۴۴,۶۹۸
کلیدواژه ها: شماره 260