ارتقای ارتباطات دریایی کشور در گرو تکمیل و اجرای طرح جامع/ روند مثبت پیشرفت پروژه های زیرساختی بندر چابهار ایجاد مناطق آزاد به منظور حمایت و پشتیبانی از فعالیت های بنادر است/ ضرورت ایجاد مسیرهای ریلی به منظور دسترسی هرچه بهتر به بندر چابهار توسعه بندر چابهار، پیشانی توسعه سواحل مکران/اتصال بندر چابهار به خطوط ریلی در طرح جامع لحاظ شده است اولویت ایجاد مزیت و جاذبه اقتصادی با رویکرد زنجیره حمل و نقل در بندر چابهار / پروژه های زیربنایی در بندر شهید بهشتی به سرعت تکمیل شود/ تعمیرات اساسی و استانداردسازی انبارها به سرعت و قدرت آغاز عملیات اجرایی بلندترین برج کنترل ترافیک دریایی بنادر در بندر چابهار/ بهره بر داری از ایستگاه جزر و مد سنجی و هواشناسی بندر شهید بهشتی/ استقرار تجهیزات ناوبری و الکترونیکی در برج کنترل ترافیک دریایی بندر چابهار ضرورت تعامل بیشتر هند برای عبور از چالش های همکاری در بندر چابهار ارسال سومین محموله ترانزیتی کشور افغانستان/ محصولات استان کرمان از طریق بندر چابهار صادر شد بندر چابهار؛ قابلیت پذیرش کشتی های سایز بزرگ را دارد/ بندر چابهار با برخورداری از تجهیزات مدرن و پیشرفته، پاسخگوی خطوط لاینری است‌ اشتغال 1050 نفر در شرکت های سرمایه گذاری و عمرانی بندر چابهار هیچ نیرویی در حوزه بهداشت و درمان بندر چابهار جذب نشده است
پرویز باورصاد، استاد دانشکده علوم و فنون دریایی دانشگاه خلیج فارس از راه‌های توانمندسازی زنان در عرصه دریانوردی می‌گوید:
نیازمند تفکرات جلوبرنده هستیم

    وقتی صحبت از برابری شغلی می‌شود و بحث به برابری جنسیتی می‌رسد، خیلی‌ها گمان می‌کنند موضوع صرفا بر سر حق نیمی از جامعه بشری است که بتوانند در راه به‌دست آوردن شغلی که ممکن است دوستش داشته باشند، بکوشند. البته که این حق محترم است و تسهیل ورود زنان به جامعه دریانوردی پاسداشت حق مکتسبه‌ای است که نه قانون آن را منع کرده و نه منطق تاب نادیده گرفتنش را دارد! اما بحث بر سر حقی است که صاحب‌نظران بسیاری، احترام به آن را به نفع صنعت دریانوردی می‌دانند؛ آن‌گونه که بسیاری معتقدند: «توانمندسازی زنان باعث تغذیه اقتصاد جهانی، رشد و توسعه، ایمنی، امنیت، پاکی و پایداری کشتیرانی می‌شود.» پرویز باورصاد یکی از همین افراد است. از نگاه استاد دانشکده علوم و فنون دریایی دانشگاه خلیج فارس نقش زنان ایرانی در جامعه دریانوردی را باید بازتعریف کرد و مجالی داد برای حضور هرچه بیشتر این بخش از جامعه ایرانی در یک صنعت مهم و اثرگذار. دکتر باورصاد با ماست تا از حضور زنان در جامعه دریایی، نیازهای آموزشی برای رسیدن به نقطه قابل‌قبول در این حوزه و نگاه سازمان جهانی دریانوردی به نقش زنان در صنعت دریانوردی سخن بگوید. گفت‌وگو با این استاد دانشگاه در ادامه مطلب آمده است.

بیایید گفت‌وگو را با عنوانی که به‌عنوان شعار سال 2019 IMO انتخاب‌شده شروع کنیم. نگاه شما به نام‌گذاری‌های سازمان جهانی دریانوردی چیست و در مورد شعار امثال چه نظری دارید؟

برای شناسایی، ارتقا و ارج گذاشتن به حرفه مهم و استراتژیک دریانوردی و اهمیت دریاها از 30 سال قبل، از سال 1988 روزی را در ماه سپتامبر در سطحی جهانی در مقر سازمان بین‌المللی دریانوردی در لندن و همچنین در سطح ملی بسیاری از کشورها و موسسات علمی و کشتیرانی و ... جشن می‌گیرند و به صورت سخنرانی و همایش ارج می‌گذارند.

در سال 2019 نیز این روز در 26 سپتامبر با جشن سنتی دیپلماتیک با دو مبحث توانمندسازی زنان در جامعه دریانوردی و همچنین «روز دریانوردان» که بسیار مرتبط با شعار اول است، منعقد خواهد شد.

کشتیرانی در طول تاریخ حرفه‌ای مردسالار بوده است، اگرچه برنامه‌های جنسیتی و ظرفیت‌سازی امروزه 30 ساله است. این سازمان تلاش موزونی را برای کمک به صنعت و کمک به زنان در نیل به تصویری مطابق با انتظارات قرن 21 کرده است. آیمو عنصر انسانی و ظرفیت‌سازی را دستور کارهای خود قرار داده و خواستار جذب همه افراد شایسته جامعه در صنعت کشتیرانی 

و دریانوردی است.

آیمو، به‌عنوان یکی از نمایندگی‌های تخصصی سازمان ملل، دارای تعهدی قوی در کمک به نیل به «امیال مقاصد توسعه پایدار» است. آیمو کماکان در راستای اهداف SDGs، به مشارکت زنان در هر دو زمینه مشاغل ساحلی و دریانوردی ادامه می‌دهد.

پیشرفت نائل شده به‌وسیله آیمو در حقوق مساوی زنان به سال 1988 برمی‌گردد. بعد از آن، چند تا از موسسات آموزشی درب‌های خود را به روی دانشجویان زن، باز کردند، ولی آیمو پیش‌قراول نمایندگی‌های تخصصی سازمان ملل بود تا برنامه جهانی «حقوق مساوی زنان در بخش دریانوردی» را فراموش نکنند. آیمو در فازهای متعددی، چهارچوبی قانونی را برای ادغام ابعاد جنسیتی در سیاست‌ها و رویه‌هایش و همراه با تصویب قطعنامه‌هایی برای اطمینان از آموزش و فرصت‌های اشتغال زنان در بخش دریانوردی به مرحله اجرا درآورد. امروزه، زنان آیمویی در قالب «برنامه جنسیتی دریانوردی» عملکردهای محسوسی را ارائه می‌دهند. تحت حمایت آیمو، هفت انجمن منطقه‌ای دریانوردی در آفریقا، دول عربی، منطقه کارائیب، آمریکای جنوبی و پاسیفیک با پوشش حدود 70 کشور و 230 شرکت‌کننده تاسیس شد.

بدون توجه به رویکردهای سنتی، زنان به‌طور فزاینده‌ای در تمام دنیا در دریا حضور دارند. اگر قرار باشد که تمام چالش‌های حمل کالاها و سوخت دنیا با روشی کارآمد، ایمن و تمیز ضمانت شود، بخش دریانوردی نیاز به «قرار گرفتن همه: مرد و زن روی عرشه دارد.»

برای عملی‌سازی مفاهیم فوق، به مراجع دریانوردی شجاع و تفکرات جلوبرنده نیاز است و مرد و زن آماده شکستن الگوهای اجتماعی فرهنگی قرن‌های گذشته هستند. وجود زنان بیشتر در کشتی‌ها نیاز به زمان طولانی برای حل چالش‌های صنعت دریانوردی به‌خصوص در کمبود دریانوردان ماهر دارد. راه فعال‌سازی این مقوله، متقاعد کردن جوانان بیشتر در جست‌وجوی مشاغل درازمدت در بخش دریانوردی از طریق گره زدن علاقه‌شان در سنین جوانی و تامین محیط‌های کار ایمن، به‌خصوص در فضای محدود یک کشتی است.

تا حد زیادی، دریافت‌کنندگان کارهای پشتیبانی از تساوی جنسیتی آیمو، صرفا خودشان دریافت‌کننده آموزش نیستند، بلکه کلا مراجع ملی دریانوردی (که حمل‌ونقل دریایی موثر کلید توسعه زیربنای اقتصادی آن‌ها است) در این تساوی سهیم هستند. دلیل واضح برای تمام محتویات تساوی جنسیتی آیمو، این است که توانمندسازی زنان باعث تغذیه اقتصاد جهانی، رشد و توسعه، و ایمنی، امنیت، پاکی و پایداری کشتیرانی می‌شود.

درست همزمان با برنامه‌هایی که سازمان جهانی دریانوردی در روز جهانی دریانوردی اجرا می‌کند روزهای ملی دریانوردی در کشورهای مختلف هم برگزار می‌شود. در ایران ما، این رویداد چقدر سابقه تاریخی دارد و برگزاری این رویداد چه اهمیتی می‌تواند داشته باشد؟

امروزه غالب کشورهای ساحلی جهان برای شناسایی حرفه دریانوردی و ارج‌گذاشتن به مقام دریانوردان روزی را جشن گرفته و مناسبت‌های علمی دیداری و خبری متعددی را برپا می‌کنند و در سطح جامعه ملی و بین‌المللی انتشار می‌دهند. همچنین روز 22 ماه می از سال 1819 به‌عنوان روز دریانوردی آمریکا (روزی که کشتی بخاری ساوانا از شهر بندری ساوانا به جورجیا دریانوردی کرد) جشن و یادمان گرفته می‌شود.

در ایران باستان حوادث و وقایع بزرگ دریانوردی از زمان حفر کانال سوئز و بند میزان و رودخانه گرگر یا دودانگه کارون به‌عنوان مبدا رودخانه قابل کشتیرانی کارون و از شوشتر تا هند و آفریقا و حمل‌ونقل ترانزیتی از فرات و دجله به دریای مدیترانه است. همچنین در عهد باستان ایران در جنگ‌های دریایی نظیر سالامیس و نبردهای ترموپیل و ارتمیزیوم، لاته و میکال و ... در مدیترانه و دریای اژه و مرمره با روم و یونان، شاهد پیروزی‌های توام با جشن بوده است.

در ایران به‌طور سنتی و تاریخی، روزها و ایام مختلفی به‌عنوان گرامیداشت دریا و دریاییان جشن گرفته می‌شده است. جشن نوروز صیادی، تقویم‌های صیادی و زراعی جنوب از آن جمله‌اند؛ که تقویم زراعی جنوب منطبق بر برج‌های فلکی بوده، معمولا مبدا آن در میانه یا پایان تابستان (با توجه به اولین طلوع سحرگاهی ستاره سهیل در نیمه شهریورماه) است.

امروزه در ایران نیز مراسم روز جهانی دریانوردی به‌عنوان هفته بزرگداشت «دریانوردی» در تهران و بنادر و موسسات آموزشی و کشتیرانی و از بدو روز جهانی آن در سال 1367 یا 1988 میلادی هرساله در فاصله‌ی شهریورماه تا مهرماه برگزار می‌شود. بر اساس اطلاعات کسب‌شده ایران در نظر دارد تا در سال 2021 میلادی (1400 هجری‌شمسی) میزبانی مراسم موازی روز جهانی دریانوردی را در ایران بر عهده‌ بگیرد و برای برگزاری مراسم این روز به سازمان بین‌المللی دریانوردی اعلام آمادگی کرده است.

حال به سراغ نقش‌های غیرقابل‌انکار دریانوردی در حوزه‌های مختلف زندگی بشر امروز برویم، نقش دریانوردی در اقتصاد، تجارت و امنیت سیاسی اجتماعی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

حرفه دریانوردی از دیرینه‌ترین مشاغل بشری بوده که ابتدا از رودخانه و ساحل‌نوردی شروع شد. پس از آن، از قرن 15 میلادی به سفرهای اقیانوسی تعمیم داده شد و مهم‌ترین نقش آن جابه‌جایی کالا و مسافر است. اگرچه امروزه، دریانوردی برای اهداف دیگری نظیر اکتشاف معادن، علمی کف دریاها، استخراج انرژی آبی، ماهیگیری و آموزش و تحقیقات نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد! وظایف اصلی آیمو ایجاد هماهنگی و استانداردسازی زمینه‌های مختلف حرفه دریانوردی نظیر ایمنی، امنیت، مبارزه با آلودگی و تسهیل کشتیرانی بین‌المللی برای ناوگان و بنادر 170 تا از کشورهای عضو است. با توجه به توزیع نامتقارن منابع طبیعی و تولید و مصرف مواد اولیه و مصنوعات در جهان، این حرفه دریانوردی و دریانوردان جهان هستند که چنین فعالیت بزرگی را به عهده دارند. به‌طوری‌که به ترتیب بیش از 95 درصد حجم و 90 درصد ارزش سالانه تجارت جهانی را به عهده‌ دارند و بنابراین بیشترین نقش را در توسعه شگرف جهان به خود اختصاص داده‌اند. دریانوردان و دریانوردی عامل تجارت و حمل‌ونقل دریایی با توصیف فوق هستند و علتش ارزانی مطلق و ظرفیت بار شیوه حمل‌ونقل دریایی است! که بدون آن‌ها دنیا دوباره به‌عقب و تاریکی بازخواهد گشت. 

ایران در سال 1395 حدودا دارای 310 میلیون تن تجارت خارجی نفتی و غیرنفتی از طریق بنادر با حدود 96 هزار و 221 دریانورد و کل بازرگانی خارجی 145 میلیارد و 113 میلیون دلار بوده که محاسبه 90 درصد آن برای حمل‌ونقل دریایی برابر با 130 میلیارد و 601 میلیون دلار می‌شود. تاثیر دلاری و تناژی هر دریانورد ایرانی بر ارزش دلاری و تناژ تجارت خارجی کشور، به ترتیب بیش از 6/13 میلیون دلار ـ نفر و سه هزار و 8/221 تن ـ نفر می‌شود! که رقم بسیار تاثیرگذاری به حساب می‌آید. از این‌رو، اهمیت سرمایه‌گذاری در این بخش را به‌وضوح و در رابطه با کم و کیف تجارت خارجی نشان می‌دهد.

در همین راستا جمع دریانوردان جهان در سال 2015، یک میلیون و 647 هزار و 500 نفر (774 هزار افسر) بوده است که با حدود 120 میلیارد تن تناژ و 170 تریلیون دلار ارزش تجارت خارجی دریایی در سال 2016، تاثیر مشاغل دریانوردی بر تجارت جهانی نمایان می‌شود. (72 هزار و 7/837 تن ـ نفر و 103 میلیون و 186 هزار دلار ـ نفر تاثیر هر دریانورد در تجارت حجمی و ارزشی جهانی در سال 2016 برآورد می‌شود.)

در شاخه‌های مختلف دریانوردی وضع جامعه دریایی ایران را از منظر پیشرفت چطور ارزیابی می‌کنید؟

عرضه و تقاضای بازار دریانوردی در ایران در واقع از نیمه دوم 1340 شمسی با تاسیس ناوگان کشتیرانی ملی به نام «آریا» آغاز شد. اگرچه ناوگان شرکت ملی نفتکش ایران و بی‌پی با 49 درصد و 51 درصد در سال 1334 تشکیل شده بود. سازمان و مدیریت عملیاتی و پرسنلی ناوگان مشارکتی نفتکش در لندن و کلا تا اول انقلاب، غیر ایرانی بودند و شرکت کشتیرانی آریا را نیز تا اول انقلاب عمدتا خارجی‌ها اداره می‌کردند. در سال 1359، 42 فروند کشتی وجود داشت و ظرفیت آن دو میلیون و 132 هزار تن بود، دو هزار و 480 نفر نیز در کل، جمع کارکنان آن را تشکیل می‌دادند. از این میان هزار و 952 نفر دریایی (با ترکیب 330 افسر ایرانی، 350 نفر افسر خارجی، یک‌هزار و 273 نفر ملوان و 162 نفر دانشجو و بقیه کارکنان خشکی تهران و شعب) بودند. ولی در سال 1396 با 149 فروند کشتی با ظرفیت پنج میلیون تن (DWT)، تعداد پرسنل آن به شش هزار و 31 نفر (با ترکیب یک‌هزار و 930 نفر در خشکی و چهار هزار و 101 نفر پرسنل دریایی شامل سه هزار و 747 نفر ایرانی و 354 خارجی) رسید.

شرکت ملی نفتکش ایران نیز در سال 1396، با 46 فروند نفتکش به ظرفیت 10 میلیون و 982 هزار تن به‌عنوان دومین شرکت نفتکش دنیا دارای ترکیب پرسنل دریایی دو هزار و 538 نفر (که یک‌هزار و 358 نفر آن افسر و یک‌هزار و 180 نفر خدمه هستند) است.

به‌وضوح دیده می‌شود که هر دو ناوگان صنایع و خدمات دریانوردی ایران، که از سال‌های 1334 و 1346 تاسیس شده بودند، در طول دوره بعد از انقلاب نه‌تنها در بعدهای تعداد، تنوع و ظرفیت کشتی‌های تجاری و نفتی ملکی و ظرفیتی رشد خارق‌العاده‌ای داشتند و به حمل‌ونقل تجارت ملی دریایی در شرایط متعارف کمک شایانی کردند، بلکه در دوره‌ی سخت جنگ تحمیلی و دو دوره تحریم‌های سنگین تجاری نیز مهم‌ترین ستون اقتصاد کشور درصحنه جهانی به حساب می‌آمدند و به لطف تاسیس و توسعه دستگاه‌ها و رشته‌های دریانوردی و ایجاد نظام امتحانات شایستگی دریانوردی، از سال 1366 برای تعلیم و تربیت دریانوردان بومی و ایرانیزه کردن پرسنل دریانورد و صدور گواهینامه‌های شایستگی، گامی اساسی را در راستای خودکفایی برداشتند که موجب حیرت جهانیان شده است.

ملی شدن نفت، نقش ناوگان و دریانوردان ایرانی در جنگ تحمیلی و انواع تحریم‌ها در میزان رتبه فعلی ایران بسیار موثر بوده به طوری که اکنون کشور در رده اول و یا دوم از ناوگان جهانی نفتکش و در رده حدود بیستم ناوگان تجاری قرار دارد. این امر با همت بیش از 90 هزار نفر از افراد دریانورد کشور به‌دست‌آمده و جای مباهات دارد.

به نظر شما وقتی از توانمندسازی زنان در عرصه دریانوردی حرف می‌زنیم، دقیقا منظور چیست؟

همان‌طور که اشاره کردم یکسان‌سازی توانمندی‌های فعالیت اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی زنان از چند دهه قبل در دستور کار بخش‌های سازمان ملل متحد قرارگرفته است. منظور از این توانمندسازی زنان، نیل به‌تساوی حقوق، مسئولیت‌ها و فرصت‌های داده شده در مقایسه با مردان در زمینه‌های فوق‌الذکر است و همچنین در راستای کنترل زنان بر زندگی خود، اهداف و کسب مهارت‌ها و آموزش‌ها، افزایش اعتمادبه‌نفس و خوداتکایی است.

  از نظر شما چرا IMO این شعار را برای روز جهانی دریانوردی در سال 2019 انتخاب کرده است؟

چون این شعار و هدف اصلی از طرف سازمان ملل شروع و دنبال می‌شود. بنابراین آیمو نیز هم مستقلا و هم به‌وسیله موسسات تابعه نظیر دانشگاه جهانی دریانوردی مالمو سوئد به‌عنوان یکی از 16 نمایندگی‌های آن، به هماهنگی امور دریانوردی جهان موظف شدند و هم به‌اتفاق دیگر سازمان‌های تابعه سازمان ملل نظیر سازمان بین‌المللی کار و تقریبا تمام کشورهای جهان در این زمینه حرکت‌های موثری را شروع کرده‌اند و یا به انجام رسانیده‌اند. 

چه چالش‌هایی برای تحقق هرچه بهتر توانمندسازی وجود دارد؟

بحث ورود زنان به حرفه دریانوردی موضوع جدیدی نیست. در کشورهای غربی، آمریکایی و آفریقایی و بعضا آسیایی زنان در کشتی‌های اقیانوسی و منطقه‌ای به‌صورت موردی (در مشاغلی مانند کار در آشپزخانه و تدارکات و امور بهداشتی و حتی در مخابرات کشتی‌های تجاری اقیانوسی و منطقه‌ای باری) مشغول به کار هستند و در کشتیرانی مسافری و تفریحی کوتاه‌مدت روزانه و یا چندروزه حتی در مشاغل افسری و خدمه حضور بیشتری دارند ولی بحث ورود زنان به مشاغل افسری ناوبری تجاری از دهه 70 میلادی شروع و پای زنان به دانشگاه‌ها و مراکز آموزش دریانوردی آکادمیکی و حرفه‌ای و نتیجتا به شرکت‌های کشتیرانی باز شد و در دهه‌های 80 و 90 میلادی اوج گرفت. اگرچه در همین دوره‌ها و به‌خصوص دهه 90 میلادی زنان به ناوهای جنگی نیروی دریایی آمریکا نیز راه یافتند. در نیمه اول دهه 1990 میلادی وقتی مشغول تحصیلات دکتری در پلیموث انگلستان بودم، اولین زن کاپیتان کشتی‌های تجاری دنیا که آمریکایی بود. برای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد آن‌جا بود، در دانشگاه هم‌گروه بودیم و گاهی با او در مورد بحث عملکرد و رضایت او از ورود به حرفه دریانوردی صحبت می‌کردم. او صادقانه می‌گفت که دریانوردی حرفه‌ای مردانه است و حتی برای زنان غربی با استانداردهای فرهنگی آمریکایی، دشوار است. امروزه مجامع بین‌المللی و ملی دریانوردی باید در راستای توانمندسازی زنان، به این حرفه توجه کنند تا اصل اهداف مشارکت متساوی زنان در فعالیت‌ها و مشاغل جهان امروز محدود و یا مواجه با شکست نشود.

در ایران، امکان تحصیل زنان در امور دریایی و مشاغل ساحلی از بدو پیدایش این رشته‌ها در کشور (از اوایل دهه)1370 وجود داشته است و به‌تدریج این حضور در دانشگاه‌های دریایی کشور بسیار چشمگیر بوده است. ولی برای کار در رشته‌های سه‌گانه شایستگی دریانوردی، با وجود این‌که منع قانونی وجود ندارد! ولی دانشگاه‌ها و شرکت‌های کشتیرانی به دلایل متعدد تاریخی، فرهنگی و مذهبی و خانوادگی کار و اشتغال زنان، به آن وارد نشده‌‎اند؛ اگرچه من در طی بیش از 30 ساله حرفه دانشگاهیم در دانشگاه‌های دریایی کشور در چابهار، خارک، خرمشهر و بوشهر، به طور پیوسته با علاقه‌مندی‌های دختران، برای ورود به این رشته مواجه بوده‌ام. با توجه به میزان نقش زنان در انقلاب اسلامی و به‌تبع آن در جنگ تحمیلی و سپس با وجود ورود انبوه به آموزش‌های متوسطه و دانشگاهی و نتیجتا مشاغل اقتصادی و اجتماعی طی چهار دهه گذشته، سهمی بیش از 20 درصد در سال 1396 نداشته است. در دریانوردی به دلایل متعدد ماهیت کار سخت در کشتی و دریا و نیاز به فیزیک بدنی قوی و دوری طولانی‌مدت فصلی یا بیشتر از خانه، اصول فرهنگ ایرانی و مذهبی و خانوادگی، می‌توان گفت که مشارکت زنان صفر بوده درحالی‌که در جهان سهم مشارکت زنان در مشاغل کشتی حدود دو درصد است.

هم‌اکنون در حوزه آموزش دریانوردی کجا ایستاده‌ایم؟

آموزش عالی دریانوردی داخلی در ایران در اواخر دهه 1340، (به دلایل تاسیس ناوگان ملی کشتیرانی آریا در سال 1346 و آزادی کشتیرانی ایران در اروندرود و الزام به آموزش و تربیت راهنمایان تحصیل‌کرده و بعد از کشمکش نیمه دوم 1340 شمسی با عراق در اروند در نیروی دریایی) از سال 1348شروع شد و چندین دوره افسران کشتی‌های تجاری برای شرکت‌های کشتیرانی و سازمان بنادر تربیت شدند. نیروی دریایی از قبل از جنگ جهانی دوم تا اول انقلاب، افسران و کادر خدمه خود را در دانشگاه‌های انگلیس، فرانسه و آلمان و آمریکا تعلیم می‌داد. دو دانشگاه دریانوردی چابهار و علوم دریایی خرمشهر به ترتیب در سال‌های 1355 و 1354 تاسیس شده بودند ولی اقدام به پذیرش دانشجو در دریانوردی نمی‌کردند ولی در طرح‌های توسعه خود آن را مدنظر داشتند. پس از انقلاب 1357 و شروع جنگ تحمیلی و شناسایی اهمیت کشتیرانی تجاری و نفتکش و نیروی دریایی در سال 1362 و دانشگاه‌های دریانوردی نوشهر و چابهار بازگشایی شدند. در سال 1367 دانشگاه آزاد واحد علوم دریایی خارک افتتاح شد. این موسسات مبادرت به پذیرش دانشجو برای سازمان‌های تجاری و نظامی دریانوردی کردند و از سال‌های 1366 و 1364 و 1373 به ترتیب شاهد فارغ‌التحصیل شدن آن‌ها بودند. آن‌ها تاکنون هرکدام چند هزار نفر نیروی ورزیده را به جامعه دریانوردی کشور تحویل داده‌اند که تا مدارج فرماندهی و ناخدایی طی کرده‌اند و ستون فقرات رشد عظیم ناوگان تجاری و صیادی و نظامی و بنادر کشور را در اقیانوس‌ها تشکیل داده‌اند.

بعد از سال 1365 آموزش‌وپرورش نیز برای ناوگان منطقه‌ای تجاری و پرسنل فنی آن‌ها، مبادرت به راه‌اندازی هنرستان‌های دریایی کرد و به‌تدریج در همه استان‌های ساحلی این هنرستان‌ها افتتاح شد. این مورد، کمک مهم دیگری در تکمیل و استراتژی دریایی و دریانوردی کشور محسوب می‌شود. موسسات حرفه‌ای مجری دوره کوتاه‌مدت دریانوردی و همچنین موسسات دستگاه‌های کشتیرانی کشور نظیر کشتیرانی ج. ا. ا. و شرکت ملی نفتکش و دانشگاه صنعت نفت نیز، برای تربیت بخشی از نیروهای متخصص خود به کمک دانشگاه‌های دریایی وزارت علوم شتافتند! به‌طوری‌که امروزه می‌توان به خود بالید که نه‌تنها این مراکز آموزش دریانوردی به خودکفایی ملی دریانوردی رسیده‌اند بلکه در آموزش برای کشورها و شرکت‌های خارجی نیز فعال هستند. یک اقدام مهم و حلقه مفقوده تربیت دریانورد، آزمایشات و صدور گواهینامه شایستگی دریانوردان اقیانوس‌پیما بود! که از سال 1366 باهمت سازمان بنادر و دریانوردی تاسیس شد و امروزه با افتخار یار و بازوی مستحکم این حرفه در صحنه ملی و جهانی (با صدور ده‌ها هزار «گواهینامه شایستگی دریایی» معتبر برای ایرانیان واجد شرایط و بعضی متقاضیان از کشورهای دیگر) است و بنابراین کشور از موقعیت خوبی از لحاظ آموزش دریانوردی برخوردار است. 

اگرچه انتظار می‌رود که با توجه به ماهیت کاملا سیاسی و امنیتی و استراتژیک فن دریانوردی (و نتیجتا مراکز آموزش عالی دریانوردی در طرح آموزش خاص و پرهزینه و درازمدت دریانوردی و به‌خصوص بی‌ثباتی‌های سیاست خارجی کشور در امور تجارت خارجی که بار سنگینی را بر دوش دریانوردان و دریانوردی کشور و دانشگاه‌ها و شرکت‌های کشتیرانی و سازمان بنادر از لحاظ برنامه‌ریزی‌های اجرایی و جذب و پذیرش و تعدیل نیروهای موضعی به لحاظ تحریم‌ها گذاشته!)، دولت این نوسانات اجرایی را از دوش برنامه‌های جاری و مستمر موسسات آموزش عالی دولتی بردارد تا در تعلیم و تربیت دریانوردان وقفه و خللی (از نظر کم و کیف آن‌ها نظیر توقف و انحراف آن‌ها از رسالت و فعالیت‌های صرف دریانوردی) ایجاد نشود.

 در حوزه دانشگاه فرصت‌ها کدام‌اند و چه نیازهایی داریم؟

خوشبختانه ما در آموزش دریانوردی در تمام سطوح آن دارای تجربه‌های خوب و مناسب طی بیش 30 سال گذشته هستیم. فقط نیاز مبرم به تامین نیازهای دانشجویی نظیر خوابگاه‌های خاص برای دختران، در این رشته وجود دارد.

در راه ایجاد فرصت‌های شایسته زنان در عرصه عرشه کشتی‌های تجاری (اعم از آب‌های داخلی منطقه‌ای و اقیانوسی) باید در ابتدا مقررات و فضای این کار در سطحی ملی فراهم شود و این‌که از یک‌طرف بین مراجع قانون‌گذاری سازمان بنادر و دریانوردی و وزارت کار هماهنگی ایجاد شود و از طرف دیگر آنها را به این کار علاقه‌مند کنند (به‌عنوان کارفرمایان آتی زنان دریانورد). نهایتا تبلیغات وسیع، رسانه‌ای مستمر در چگونگی ماهیت شغلی حرفه دریانوردی است تا داوطلبان شرایط فردی خود را با شرایط دانشگاه‌ها و کار و زندگی در کشتی‌ها در کوتاه و درازمدت مقایسه کنند و با آن آشنا شوند و بر محدودیت‌ها و مشکلات فائق بیایند و ریزش‌های پس از دانشجوی دریانوردی شدن و یا اشتغال در کشتی را کاهش دهند. ضمن اینکه از تجربه کشورهای دیگر! نیز می‌توان استفاده بهینه کرد.| 

۲۸ مرداد ۱۳۹۸ ۱۱:۱۷
کد خبر : ۴۷,۷۰۳

نظرات بینندگان

تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید