مانور دریایی مقابله با مواد خطرناک و سمی در بندر چابهار برگزار شد وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد: رکورد کم سابقه جابجایی بار در بندر شهیدبهشتی چابهار در سال ۹۷/ انتقال کالاهای اساسی سهم استان های شرقی کشور از طریق بندر چابهار/ انجام شش سال فعالیت شبانه روزی برای احداث بندر چابهار دریافت قسط اول ۳۰۰ میلیارد تومانی برای خط آهن چابهار- زاهدان تا چند روز آینده/ خط آهن چابهار- زاهدان تا سال ۱۴۰۰ افتتاح می شود نقش کلیدی بندر چابهار در تامین کالاهای اساسی استان های شرقی/جایگاه ویژه بزرگترین بندر اقیانوسی کشور در رونق سواحل مکران/تبدیل سواحل مکران به قطب جهانی در گرو توجه به حمل نقل دریایی و ترافیک بار تبادل کالایی بندر چابهار با 10 کشور در 11 ماه گذشته/عدم محدودیت سرمایه گذاری و فعالیت کشورهای مختلف در بندر چابهار ضرورت احیا و توسعه صنعت لنج سازی در سیستان و بلوچستان/لزوم راه اندازی مسافرت های دریایی بین بندر چابهار با بنادر داخلی و خارجی/ جاده های پرترافیک استان در اولویت 2 بانده شدن پیام تبریک مدیرکل بنادر و‌ دریانوردی سیستان و بلوچستان به مناسبت روز دانشجو افتتاح 2.5 کیلومتر جاده دسترسی بندر شهید بهشتی با حضور وزیر راه بندر چابهار؛ در ردیف بنادر تراز برتر/راه اندازی خط مسافری دریایی چابهار – مسقط از پایان آذر ماه/ وجود مدرن ترین ترمینال مسافری دریایی کشور در بندر چابهار کسب رتبه برتر توسط بنادر و دریانوردی سیستان و بلوچستان در اجلاس استانی نماز
بررسی دلایل تقویت نقش و مشارکت زنان در صنعت دریانوردی و علوم دریایی
مهناز ربانی‌ها | پژوهشگر علوم دریایی و عضو هیئت‌علمی موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور |
راه عبور از چهار دهه مرد‌محوری
تاریخ‌ساز دریانوردی ایران:
نقش زنان در دریانوردی ایران تاریخچه‌ی قدیمی دارد و به زمان خشایارشاه هخامنشی حدود 480 پیش از میلاد برمی‌گردد که آرتمیس یکم، ملکه هالیکارناس (شهری در یونان باستان) فرماندهی بخشی از نیروی دریایی ایران در نبرد گذرگاه سالامیس (سومین نبرد، از سری جنگ‌های ایران و یونان طی سال‌های 480 تا 479 پیش از میلاد) بود و دلاوری‌های بسیاری از خود نشان داد. براساس مستندات مکتوب هرودوت (تاریخ‌نگار یونانی)، او در یکی از دشوارترین شرایط در جنگ سالامین، با دلیری و بی‌باکی کم‌نظیر، توانست بخشی از نیروی دریایی ایران را از خطر نابودی نجات دهد و به همین دلیل به افتخار دریافت فرمان دریاسالاری از سوی خشایارشاه رسید.
 
اهداف برنامه توسعه پایدار سازمان ملل و توانمندسازی زنان در جامعه دریایی:
دریا میراث مشترک بشر و صنعت دریانوردی یکی از بزرگ‌ترین صنایع بین‌المللی محسوب می‌شود که حدود 90 درصد مسیر تجارتی جهان را به خود اختصاص داده است. این صنعت نیاز به فعالیت در زمینه‌های تخصصی فنی‌مهندسی، مدیریت، حقوق، بازرگانی، تجارت و اداری‌ ـ مالی پیشرفته و به‌روز‌شده دارد. در نتیجه بسیاری از فرصت‌های شغلی را نه‌تنها در دریا، بلکه در خشکی ارائه می‌دهد. فرصت‌های شغلی متعدد شامل طراحی و ساخت کشتی، مهندسی دریا و سازه، محیط زیست دریایی، مدیریت و حفاظت از منابع، آموزش پرسنل در صنعت دریانوردی، امنیت شغلی و بیمه دریایی، قوانین و مقررات دریانوردی، حقوق بین‌الملل، مدیریت و نظارت بنادر و... هستند.
سازمان بین‌المللی دریانوردی به‌منظور توسعه حضور زنان در صنعت دریانوردی و ایجاد تسهیلات برای ورود آنان به صنایع دریایی، برابری جنسیتی، دسترسی به آموزش‌های دریایی و ایجاد فرصت‌های شغلی برابر برای زنان در حوزه دریایی، شعار «توانمندسازی زنان در جامعه دریایی» را برای سال 2019 مطرح کرده است. این سازمان در تلاش است تا صنعت دریانوردی را به نحوی متحول سازد تا پیشبرد و حمایت از زنان برای دستیابی به نمایندگی که مطابق با انتظارات قرن بیست و یکم باشد، تقویت کند.
سازمان بین‌المللی دریانوردی معتقد است که سرمایه‌گذاری روی توانمندسازی زنان باعث رشد اقتصادی جوامع خواهد بود و دولت‌ها و اعضای خود را تشویق می‌کند تا سال 2030 نسبت به ظرفیت‌سازی و به‌کارگیری زنان در کنار مردان برای دستیابی به هدف پنج از اهداف پیشنهادی هفده‌گانه برنامه توسعه پایدار(Sustainable Development Goals – SDG) سازمان اقدام کنند. سازمان بین‌المللی دریانوردی در چهارچوب توسعه دریانوردی از طریق برنامه‌ زنان در دریانوردی و با شعار «آموزش ـ شفافیت ـ تشخیص» یک رویکرد راهبردی جدید برای افزایش مشارکت زنان به‌عنوان مهم‌ترین ذی‌نفعان دریانوردی به‌کار گرفته است که در این راستا اقدام به برنامه‌ریزی در خصوص آموزش، فرصت‌های شغلی در ادارات و سازمان‌های دریانوردی، بندرگاه‌ها و موسسات آموزشی دریانوردی و برجسته‌کردن نقش مهم زنان و بررسی و آسیب‌شناسی حضور کم آنان در حوزه دریایی فراهم می‌کند.
سازمان بین‌المللی دریانوردی در کشورهای در‌حال‌توسعه، برنامه‌های متنوعی را برای زنان جامعه‌ دریانوردی به‌عنوان محور توسعه‌ای و دستیابی به اهداف سازمان ملل (SDG5) اجرا می‌کند که از آن میان، می‌توان به برگزاری دوره‌های آموزشی و پرداخت کمک‌هزینه، دسترسی به آموزش‌های فنی پیشرفته و اهدای بورسیه تحصیلی اشاره کرد.
 
ایجاد تسهیلات و فرصت‌های شغلی زنان در صنعت دریایی و دریانوردی:
در ارتباط با برنامه‌ای جهانی برای ایجاد تسهیلات و محیط مناسب برای آمادگی زنان به‌منظور استفاده از فرصت‌های شغلی متناسب در صنعت دریایی اقدامات گسترده‌ای در حال شکل‌گیری است که مستلزم تداوم و پشتیبانی از سوی سازمان‌های بین‌المللی است. به‌عنوان مثال یکی از مهم‌ترین کمک‌هزینه‌های آموزشی خاص سازمان بین‌المللی دریانوردی برای زنان «دوره‌های استاندارد مدیریت بندرگاه» از سوی «موسسه‌ مدیریت بین‌المللی» (Global Innovation Management Institute - GIMI) است که از سال ۲۰۰۸، به‌طور سالانه با حمایت و تامین مالی آیمو، کمک‌هزینه شرکت چهار نفر در دوره‌های دو هفته‌ای زنان در دوره مذکور را، ارائه کرده است. چنین اقدامی برای سال‌های آینده افزایش یافت، به‌طوری‌که دوره‌هایی از جمله: امنیت لنگرگاه و دریانوردی، مدیریت بندرگاه‌ها و سایر زمینه‌های گوناگون مرتبط با بندر (امنیت، بازاریابی، تعرفه‌ها، تدارکات، ترافیک دریایی، قرارداد‌های صدور مجوز) ارائه ‌شد که بخشی از برنامه‌های آموزشی و حمایت‌های مالی آیمو در خصوص زنان است.
در این ارتباط انجمن بین‌المللی دریانوردی زنان (Women International Maritime Association - WIMAs) که به‌طور تخصصی مرتبط با فعالیت زنان در صنایع دریایی و دریانوردی فعالیت دارد، در حوزه‌های شرق و جنوب آفریقا (کنیا) ـ WOMESA، غرب و مرکز آفریقا/پاسیفیک (بنین) ـ PacWIMA، آسیا (فیلیپین) ـ WIMA، کشورهای عربی (مصر) ـ AWIMA، کارائیب (جامائیکا) ـ WiMAC، آمریکای لاتین (شیلی) ـ MAMLa تاسیس شد که در‌حال‌حاضر حدود 152 کشور و 490 عضو را شامل می‌شود. موقعیت شبکه‌ای موسسه‌های آموزش دریانوردی تحت نظارت انجمن بین‌المللی دریانوردی زنان که زیر نظر «موسسه‌ مدیریت بین‌المللی» و با نظارت آیمو فعالیت دارند، در نقشه زیر نشان داده شده است.
 
دریانوردی و علوم دریایی از نگاه آمار:
براساس آمار ارائه‌شده از سوی IMO, 2018، جمعیت دریانوردان در سراسر جهان که در کشتی‌های تجارتی بین‌المللی مشغول به کار هستند، یک میلیون و 647 هزار و 500 نفر تخمین زده می‌شود که از این تعداد 774 هزار نفر افسر و 873 هزار و 500 نفر دارای درجات رتبه‌بندی‌شده هستند. زنان تنها دو درصد از جامعه دریانوردان جهان را تشکیل می‌دهند که 94 درصد از دریانوردان زن در کشتی‌های مسافرتی و گشت‌های دریایی ـ اقیانوسی (Cruise ship) مشغول خدمت هستند. براساس جدیدترین آمار جمعیتی ـ World meters, 2019، جمعیت کشور در‌حال‌حاضر حدود 83 میلیون نفر است (به‌عنوان هجدهمین کشور جهان و با سهم 07/1 درصدی از جمعیت نزدیک به 7/7 میلیارد نفری جهان) که 49 درصد جمعیت کشور را زنان تشکیل می‌دهند.
با بررسی مراکز آموزشی و دانشگاهی و همچنین رشته‌های مرتبط با علوم و فنون دریایی و صنعت دریانوردی، مشخص است که رشد قابل توجهی برای ظرفیت‌سازی و تنوع‌بخشی علوم دریایی و دریانوردی صورت گرفته است که نشان‌دهنده‌ی انطباق و همگامی با نیازهای فنی و مهندسی و زمینه‌های رشد و توسعه علوم‌ پایه و کاربردی در صنعت دریایی در کشور است. در این خصوص می‌توان به دانشگاه‌ها و دانشکده‌های متعددی در سراسر کشور به‌خصوص در استان‌های ساحلی نظیر علوم و فنون دریایی خلیج فارس بندر عباس، علوم دریایی امام خمینی نوشهر، علوم دریایی محمودآباد، علوم و فنون دریایی مازندران، علوم دریایی و دریانوردی چابهار، علوم و فنون دریایی خرمشهر، منابع طبیعی و علوم دریایی نور (تربیت مدرس)، علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، صنعتی امیرکبیر، صنعتی‌شریف و دانشگاه تهران و همچنین آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، آزاد اسلامی واحد خارک، آزاد اسلامی واحد تهران‌شمال اشاره کرد. علاوه‌بر این باید به پذیرش دانشجوی پژوهش‌محور مقطع دکتری تخصصی از سوی «موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور» (وزارت جهاد کشاورزی)، «پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی» (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)، «پژوهشکده علوم زمین» (سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی) و سایر پژوهشکده‌های وابسته به نهادهای دولتی نیز اشاره کرد که با دراختیارداشتن نیروی انسانی متخصص (اعضای هیئت‌علمی و کارشناسان) و امکانات و تجهیزات (آزمایشگاه‌های تخصصی و شناورهای تحقیقاتی) در گستره‌ی سواحل و پهنه‌ی دریایی شمال و جنوب کشور، نقش موثری در اجرای برنامه‌های مطالعاتی، پژوهشی و کاربردی دارند.
طیف وسیعی از زمینه‌های مرتبط با علوم و فنون دریایی، صنایع وابسته و دریانوردی شامل حدود 40 رشته و گرایش تخصصی در تمام مقاطع کاردانی تا دکتری تخصصی، در مجموعه مراکز آموزشی و دانشگاهی کشور پذیرش دانشجو دارند. مهم‌ترین این رشته‌ها عبارت‌اند از: مهندسی عرشه، ناوبری، فرماندهی کشتی، مهندسی الکترونیک و مخابرات دریایی، مهندسی دریانوردی، تفنگدار دریایی، مدیریت و کمیسر دریایی، مهندسی کشتی‌سازی، مهندسی عمران و سازه‌های دریایی، مدیریت و بازرگانی دریایی و همچنین رشته‌های مرتبط با علوم غیرزیستی و زیستی دریا شامل: فیزیک دریا، هواشناسی دریا، مهندسی شیلات و محیط زیست، زیست‌شناسی و بوم‌شناسی دریا، شیمی دریا و آلودگی دریا.  
به نقل از مشاور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در امور زنان و خانواده (1397)، به‌طور کلی 57 درصد دانشجویان کل مقاطع و 44 درصد دانش‌آموختگان کشور زن هستند. تعداد دختران در مقطع کارشناسی از پسران بیشتر که این نسبت در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا تغییر می‌کند. به‌طوری ‌که ۳۷ درصد دانشجویان دکتری و 35 درصد دانشجویان کارشناسی ارشد،  زن هستند. توزیع دختران دانشجو در گروه‌های آموزشی نیز شامل 53 درصد علوم انسانی، 68 درصد علوم پایه، ۲۳ درصد فنی و مهندسی و 52 درصد کشاورزی است.
ولی به استناد آمار و مستندات در خصوص سهم اشتغال به تحصیل نسبی دختران و پسران برای انتخاب رشته از میان مجموعه رشته‌های تحصیلی مرتبط با علوم و فنون دریایی و صنعت دریانوردی، به نظر می‌رسد که در رشته‌های گروه اول (مهندسی ناوبری و مهندسی دریانوردی و...) دختران با محدودیت انتخاب و یا عدم مجوز پذیرش مواجه هستند. بنابراین گرایش آن‌ها (در بعضی موارد با وجود تمایل و علاقه)، به سمت رشته‌های گروه دوم (علوم غیرزیستی و زیستی دریا و...) است و طبیعتا پس از فارغ‌التحصیلی نیز نمی‌توانند جایگاه واقعی خود را در شغل و حرفه مرتبط پیدا کنند. هر چند این موضوع در خصوص پسران نیز با درصد کمتری مشهود است.
 
آسیب‌شناسی شغلی زنان در صنعت دریایی و دریانوردی:
فعالیت‌های دریایی به‌خصوص بخش دریانوردی، یکی از صنایع بسیار محدودی است که دارای کمترین تعداد نیروی کار زنان است. به نظر می‌رسد که این موضوع ریشه در مجموعه ذهنیت سنتی جوامع قدیم «عدم آگاهی» و یا «تسلط مرد بر صنعت» داشته است. تعداد اندک دریانوردان زن به‌وضوح بیان می‌کند که اقدامات بسیار کمی در تشویق زنان برای مشاغل دریایی انجام شده است. در این مبحث براساس مطالعه صورت گرفته از سوی آیمو و با مشارکت دانشگاه‌ها و موسسات بین‌المللی که طی دوره دو ساله 2016 تا 2018 به روش پرسشگری ـ غربالگری انجام گرفته است، برخی از دلایل اصلی خودداری زنان از ورود به صنعت دریایی و دریانوردی و انتخاب سایر گزینه‌های شغلی، توضیح داده می‌شود (ترتیب موضوعی مطالب ارائه‌شده ارتباطی با اولویت آن‌ها ندارد).
1 - عدم آگاهی و اطلاع‌رسانی: برخلاف سایر گزینه‌های شغلی، مشاغل موجود در صنعت دریانوردی برای بسیاری از زنان جوان چندان شناخته‌شده نیست. دانشجویان عموما مشاغل اصلی جاری مانند فناوری اطلاعات (IT)، علوم کامپیوتر، الکترونیک یا پزشکی را انتخاب می‌کنند. این امر به این دلیل است که آن‌ها دانش کمی دارند و یا از مشاغلی که می‌توانند در زمینه دریایی کسب کنند، آگاه نیستند. علاوه‌بر این، مراکز دانشگاهی و هنرستان‌های تخصصی برای تسهیل بحث در مورد گزینه‌های مختلف شغلی دریایی، اقدامات بسیار کمتری را انجام می‌دهند.
 بنابراین لازم است آگاهی و آمادگی شغلی در سطح مراکز آموزشی بهبود یابد، به‌طوری‌که بتوانند راهنمایی‌های شغلی را با دقت ارائه دهند و زنان جوان را در مورد مشاغل موجود در دنیای دریایی مورد خطاب قرار دهند و آن‌ها را از چشم‌انداز شغلی درخشان آگاه سازند. مربیان و راهنمایان آموزشی همچنین می‌توانند دانش‌آموزان و دانشجویان را در انتقال آگاهی (به دنبال کار دریایی به‌عنوان شغل) یاری دهند. برای جذب زنان در این صنعت، موسسات آموزش عالی باید سیاستی را در نظر بگیرند که به زنان کمک کنند تا در امور شغل‌یابی درک و آگاهی بهتری داشته باشند. از طرفی نشریات و خبرنامه‌های مرتبط با صنعت دریانوردی و علوم دریایی نیز می‌توانند منابع اطلاعاتی قابل دسترسی باشند که به‌عنوان واسطه‌ای برای ترویج و برجسته‌سازی دریانوردی به‌عنوان یک حرفه بالقوه برای زنان (و همچنین مردان)، مورد استفاده قرار گیرند.
2 - حرفه تحت تسلط مردان: حمل‌ونقل در طول تاریخ حرفه‌ای «صنعت مرد غالب» بوده است و این موضوع یک سنت دیرینه است که ریشه در تاریخ دارد. بنابراین یکی از دلایلی که زنان هرگز این گزینه شغلی را خیلی جدی نگرفته‌اند، این واقعیت است. علاوه‌بر این، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های زنان در این زمینه، مبارزه با این تصورات است که چنین شغل‌هایی فقط برای مردان منظور شده است و به مهارت‌هایی که بیشتر با آن‌ها در ارتباط باشد، نیاز دارد. بسیاری از زنان از ورود به دنیای مردسالاری هراس دارند، زیرا معتقدند ممکن است با آزار و اذیت‌های جسمی و خشونت یا سواستفاده شدید کلامی و همچنین سطح پایین حمایت از همکاران روبه‌رو شوند. ولی واقعیت خلاف چنین تصوری است، چرا که سازمان‌ها و موسساتی که زنان دریانورد را استخدام می‌کنند، سیاست‌های سخت‌گیرانه‌ای برای محافظت و حفظ حقوق و هویت جنسیتی آن‌ها دارند. از این‌رو، با توجه به قوانین و مقررات سخت‌گیرانه و آیین‌نامه‌های انضباطی مدون برای حفظ حقوق زنان در سطح ملی و بین‌المللی، این موانع و مشکلات و در واقع نگرانی‌های جامعه زنان به‌راحتی از بین می‌رود. براساس آیین‌نامه‌های دریانوردی و قوانین تنظیم‌شده، ضرورت اصلی بر این است که زنان احساس کنند جنسیت آن‌ها بر نحوه عملکردشان در یک محیط کار حاکم نیست. آن‌وقت زنان آسان‌تر به‌دنبال به رویاهای خود می‌روند.
3 - عدم حمایت نسبی از زنان: به‌طورکلی زنان از حمایت کافی (از نظر خانواده و جامعه) برای انتخاب دریانوردی به‌عنوان حرفه خود برخوردار نمی‌شوند. مربیان و آموزش‌دهندگان غالبا مهارت و پشتیبانی لازم را برای کمک به زنان جوان در صعود از نردبان بخش حمل‌ونقل دریایی ارائه نمی‌دهند. همچنین در مواردی زنان از حمایت خانواده برای چنین تصمیم‌گیری محروم هستند. برای آن‌ها بسیار مهم و حیاتی است که بتوانند هویت خود را در چنین بخش‌هایی که تعداد زنان در آن‌ها بسیار محدود است، تعیین کنند. والدین باید در این زمینه آگاهی داشته باشند تا دختران خود را که مایل به ایجاد تغییر هستند، ترغیب کنند. عدم حمایت از سوی خانواده و جامعه یکی از دلایلی است که زنان را ناراضی و ناامید کرده است و سرانجام از بهره‌مندی بر سر سفره گسترده‌یِ دریایی به‌عنوان یک حرفه عقب می‌مانند و محروم می‌شوند. این نیز به همین دلیل است که در مواردی به‌عنوان تصمیم‌گیرنده دیده نمی‌شوند. این تغییرات قطعا می‌توانند نیروی انسانی در صنعت تجارت دریایی را مورد پذیرش (از سوی جامعه زنان) قرار دهند.
4 - نبود / کمبود کارگاه‌های آموزشی و سمینارهای تخصصی: عدم وجود سازمان‌ها و شبکه‌های تخصصی منطقه‌ای در زمینه آموزش و ترویج صنایع دریایی و دریانوردی، دلیل دیگری برای حضور کمتر و یا انتخاب کم رونق زنان در مشاغل دریایی است. این‌گونه سازمان‌ها می‌توانند با برگزاری کارگاه‌های آموزشی، سمینارها و همایش‌های تخصصی و نشست‌ها و میزگردهای فنی، زمینه‌های آشنایی و افزایش آگاهی را برای کمک به زنان جوان ایجاد کنند. بدیهی است که به‌واسطه حضور زنان در جلسات پرسش و پاسخ و مشارکت در نقد و بررسی موضوعات و تبادل نظر با کارشناسان، مدیران و دست‌اندرکاران دریایی (و به‌خصوص با حضور زنان با تجربه دریایی) می‌توانند در انتخاب آگاهانه و تعیین فرصت‌های شغلی، حضور پررنگ و اثربخشی داشته باشند. از سایر گزینه‌های کاربردی و اثربخش که سازمان‌ها و شبکه‌های آموزشی می‌توانند ارائه دهند، مربیگری و حمایت مالی است. به‌طوری‌که با ایجاد گروه‌های پشتیبان و حمایتی، در تقویت شغلی برای جامعه زنان اقدام موثری خواهند داشت و بدین ترتیب دریانوردان زن بیشتری را در این صنعت سوق خواهند داد.
5 - نگرانی از امنیت شغلی: برخی از شرکت‌ها و موسسات دریانوردی خصوصی، براساس آیین‌نامه خود، اشتغال پیمانکاری را ارائه می‌دهند و مزایای قابل ملاحظه‌ای برای بازنشستگی ندارند و در نتیجه عدم برخورداری از حقوق بازنشستگی و مزایای بازنشستگی (همانند مردان)، ایجاد نگرانی کرده که منجر به انصراف از انتخاب این حرفه می‌شود. مشاغل با منبع درآمد پایدار و امنیت زندگی برنامه‌ریزی شده در دوران بازنشستگی، از مهم‌ترین اهدافی است که تمام متقاضیان شغل و به‌خصوص زنان مدنظر قرار می‌دهند و می‌تواند به‌عنوان یکی از دلایلی مطرح باشد که چرا زنان از پیوستن به این صنعت دوری می‌کنند. صنعت دریایی، فرصت‌های شغلی خوبی برای دریانوردان زن و مرد فراهم می‌کند. با‌این‌حال، برابری شغلی در‌حال‌حاضر مشکلی است که صنعت را برای رونق‌بخشیدن به این صنعت درگیر کرده است. البته تا زمانی که شرایط به نحوی باشد که اقدامات جدی برای آگاهی‌بخشی جامعه زنان دریایی و تقویت سیاست‌های حمایت و رفاهی آن‌ها صورت نگیرد، تعداد متقاضیان کماکان کاهش خواهد یافت.
 
6 - عدم پذیرش/پذیرش کمتر توسط شرکت‌ها و موسسات: مشکل دسترسی به مشاغل و پیشرفت حرفه‌ای در صنعت دریانوردی نیز، دلیلی برای تمایل کمتر زنان در بخش دریایی است. عدم حمایت و یا به‌عبارتی عدم پذیرش از سوی شرکت‌ها و موسسات دریانوردی، زنان را از این حرفه دور می‌کند. در نتیجه زنان مشتاق به انتخاب دریانوردی (به‌عنوان شغل)، شانس کمی برای پیشرفت در رشته خود دارند. بسیاری از زنان احساس می‌کنند در معرض مشکلاتی مانند فشار عملکرد قرارگرفته‌اند و یا با مشکلی که در شرکت‌ها و موسسات در جریان است، روبه‌رو می‌شوند. این گروه از واحدهای شغلی باید ابتکار عمل داشته باشند که با رعایت تساوی حقوق زنان در تشکل‌ها و سیستم‌های شغلی، زمینه حضور نماینده زنان در صنعت دریانوردی را فراهم کنند و به آن‌ها فرصت‌های برابر داده شود. به نظر می‌رسد که بسیاری از شرکت‌ها تمایل به استخدام زنان در امور دریایی ندارند و با توجه به این‌که هرکدام از آن‌ها باید امکانات و تسهیلات ویژه‌ای برای حضور زنان در محیط‌های دریایی ایجاد کنند، از این کار اجتناب می‌کنند. در نتیجه به دلیل کمبود فرصت‌های شغلی، زنان مجددا به جست‌وجوی مشاغل دیگر می‌پردازند که برگرفته از ایجاد ذهنیت منفی آن‌ها در خصوص فرصت‌های کاری و چشم‌انداز شغلی در صنعت دریانوردی است. هر چند در برخی از کشورها و موسسات زمینه‌های ایجاد فرصت‌های برابر در حال برنامه‌ریزی و اجراست، اما هنوز مسیری طولانی برای تحقق اهداف راهبردی بین‌الملل، باید طی شود که ضرورت دارد فراگیر و ادامه‌دار باشد. بدیهی است گام اول در این خصوص از سوی نهادهای دریایی و موسسات مربوطه، کاهش و حذف شکاف جنسیتی است و این‌که برابری جنسیتی را تقویت کنند تا توانمندسازی زنان برای آمادگی ذهنی و کاربردی تقویت شود. بنابراین زمانی می‌توان انتظار داشت این مسائل و مشکلات برطرف شود که در یک اقدام جهانی تبعیض جنسی در محیط کار از بین برود.
7 - محدودیت‌های اجتماعی و موانع فرهنگی: بسیاری از زنان به دلیل مدت‌زمان طولانی سفرهای دریایی مجاز به انتخاب این شغل به‌عنوان حرفه نیستند. ایجاد تعادل و برقراری هماهنگی بین مسئولیت‌ها و وظایف شغلی و خواسته‌های خانواده یک مسئله اجتماعی و عادی بوده است. دوری از خانواده و دوستان برای مدت طولانی برای دریانوردان و در شرایط سخت دریایی بسیار مشکل است و به‌عنوان یک چالش روان‌شناختی در این شغل مطرح است که البته این موضوع هیچ‌گونه ارتباطی به جنسیت ندارد، هر چند برای زنان شدیدتر خواهد بود. بدیهی است که اقامت و سفرهای طولانی‌مدت در محیط‌های دریایی، ممکن است نقش اجتماعی زن را دچار آسیب کند. چنین شرایطی، با مجموعه‌ای از ملاحظات اجتماعی و محدودیت‌های خاص ارتباط دارد که ریشه در سنت و رسوم داشته و یا برگرفته از رسوم دین و مذهب و فرهنگ و آداب قومیت‌هاست. از‎این‌رو، این مسائل اگر به‌عنوان مانع مطرح باشند، قابل تغییر نیستند و بر همین اساس نمی‌توان ایرادی به آن وارد کرد. براساس اصول اجتماعی خانواده، اعتقاد بر این است که پرورش کودکان باید فقط توسط زنان انجام پذیرد که این موضوع در واقع به‌عنوان یک محدودیت انکارناپذیر خواهد بود؛ بنابراین فشارهای اجتماعی و مسئولیت سنتی زنان در جامعه آن‌ها را از ادامه چنین حرفه‌ای باز می‌دارد و وادار می‌کند تا سایر مشاغل زمینی را
انتخاب کنند.
 
راهکارهای اجرایی در جلب مشارکت و اشتغال:
 با توجه به این‌که در این زمینه کشور در حال گذار و طی‌کردن به‌سوی آینده‌ای بهتر و روشن‌تر است، باید بدون در نظر گرفتن مرزهای جغرافیایی و آیینی و جنسیتی از چگونگی و مراحلی که کشورهای مطرح در این زمینه طی کردند، کمک گرفت و با استفاده و به‌کارگیری امکانات بین‌المللی و تجربیات جهانی زمینه‌های حضور هر چه بیشتر (ایجاد بستر رشد و تکامل فردی) را مهیا کرد. روشن است که زنان امروز، فرصت‌های عالی برای پیگیری مشاغل قانونی در زمینه دریانوردی، تجارت و حمل‌ونقل دریایی و حتی صنایع وابسته را خواهند داشت که پیش از این و طی سه تا چهار دهه‌ی گذشته «مرد‌محور» محسوب می‌شد و یا در سلطه‌ی حرفه مردان بود. با توجه به تنوع ساختاری سازمان‌ها و نهادهای دریایی، مراکز آموزشی و دانشگاهی و رشته‌های تحصیلی در مقاطع مختلف، طیف وسیعی از میزان به‌کارگیری زنان براساس نسبت جمعیتی، بین 4 تا 25 درصد است. با چنین سرعت رشدی، متولیان و دست‌اندرکاران قانون‌گذار و سیاست‌مدار در صنایع دریایی موظف هستند که درصد سهم مدیریتی زنان را در سطح مدیریت افزایش دهند. با افزایش تعداد دریانوردان و صنعت‌کاران دریایی زن، تعداد مشاغل در بخش ساحل و واحدهای پشتیبانی زمینی نیز افزایش می‌یابد.|
 
۲۸ مرداد ۱۳۹۸ ۱۱:۳۸
کد خبر : ۴۷,۷۰۷

نظرات بینندگان

تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید