علیرغم تلاشهای مستمر در ساخت شناورهای ایمن و استفاده از تجهیزات پیشرفته اعم از ناوبری و کمک ناوبری، سوانح دریایی همچنان بوقوع پیوسته و منجر به صدمات جانی و خسارات مالی و آلودگی محیط زیست دریایی می گردند. اهمیت بررسی سوانح در صنعت دریایی برای دست اندرکاران این صنعت پوشیده نمی باشد. سوانح معمولاً فقط با یک علت ساده اتفاق نمی افتند. بسیاری از حوادث شامل عوامل چندجانبه و به هم پیوسته از قبیل نادیده گرفتن دستورالعمل ها، نقص فنی تجهیزات، خطاها و یا تغییرات پیش بینی نشده می باشند. هر یک از این شرایط میتواند زمینه ساز یک سانحه باشد. بررسی دقیق، موثر و بموقع سوانح می تواند به شناخت عوامل و ریشه­های سوانح دریایی منجر شود. احصاء درس های آموختنی و انجام اقدامات اصلاحی پس از شناسایی عوامل بروز سانحه، از طریق تدوین و یا بازنگری قوانین و دستورالعمل­ها، منجر به ارتقاء ایمنی و استانداردها در صنعت دریانوردی می­گردد. بر این اساس و در راستای رعایت قوانین و مقررات بین المللی و ملی مرتبط با بررسی سوانح دریایی( با توجه به اسناد، بخشنامه ها و قطعنامه های سازمان بین المللی دریانوردی(IMO)، بویژه قطعنامه شماره 255 نشست 85 کمیته ایمنی دریانوردی مورخ شانزدهم می سال 2008)، سوانح دریایی مورد بررسی قرار می گیرد.

تعریف سانحه و انواع آن

سانحه دریایی( Marine Casualty) :

رویداد و یا زنجیره ای از رویدادها در رابطه با عملیات های دریایی مربوط به شناورها ، تجهیزات و تاسیسات که حاصل و نتیجه آن میتواند هر یک از موارد ذیل باشد :

·        مرگ یا مصدومیت جدی و وخیم فرد .

·        از دست رفتن فرد (آدم به دریا).

·        غرق، از دست رفتن و یا ترک شناور توسط خدمه.

·        هرگونه خسارت ساختاری(Material Damage)  به شناور.

·        برخورد ، بگل زدن ، تصادم و از کار افتادگی شناور.

·        هرگونه خسارت وارده بر پیکره ساختار خارجی و داخلی شناور بگونه ای که ایمنی شناور و یا شناورهای اطراف و افراد را به صورت جدی به مخاطره بیندازد .

·        خسارت جدی به صورت بالفعل و یا بالقوه به محیط زیست که حاصل صدمه به یک ویا چند شناور بوده و یا نتیجه به آب انداختن کالاهای خطرناک شناور سانحه دیده باشد.

رخداد دریایی(Marine Incident)  :

به معنای رخداد و یا زنجیره ای از رخدادها به جز سوانح دریایی(Marine Casualty) که در ارتباط مستقیم با عملیات ها و فعالیت های مربوط به شناورهای در مخاطره بوده و اگر اقدامات اصلاحی صورت نگیرد، امکان به خطر افتادن ایمنی شناور، سرنشینان آن ، افراد دیگر و محیط زیست دریایی وجود خواهد داشت .

سوانح بسیار شدید:

به سوانحی اطلاق می شودکه اثر وقوع آن منجر به تلفات جانی ،از دست رفتن کامل شناور و یا بروز صدمه های شدید به محیط زیست دریایی شود.

سوانح شدید:

سوانحی که جزء سوانح بسیار شدید به شمار نمی آیند و عبارتند از:

حریق، انفجار، تصادف، بگل زدن، تصادم، مصدومیت شدید انسانی، خسارت ناشی از هوای طوفانی و شرایط بد دریا، ایجاد ترک در بدنه، آلودگی های محیط زیست (صرف نظر از مقدار آلودگی )

سوانح خفیف:

به سوانحی اطلاق می شود که در زمره سوانح شدید و بسیار شدید قرار نگرفته اند و ارسال گزارش مربوط به این نوع سوانح ، همانند رخدادهای دریایی در نظر گرفته می شوند.


تاریخ بروزرسانی : ۱۴ شهریور ۱۴۰۱ ۱۲:۰۹

هدف

هدف از بررسی سوانح دریایی فارغ از تعیین وشناسایی مقصر و یا مقصرین بروز سانحه صرفا به منظور پیشگیری از وقوع سوانح دریایی مشابه در آینده است و جهت تعیین میزان مسئولیت یا قصور افراد نیست . لذا شناخت مقصر یا مقصرین سانحه در شرح وظایف کمیته سوانح دریایی نمی باشد. هدف از بررسی ها و رسیدگی های سوانح دریایی جلوگیری از وقوع سوانح مشابه در آینده می باشـد . ایـن بررسـیها ،شرایط و چگونگی سانحه مورد بررسی را تعیین کرده و عواملی را که در وقوع سانحه سهیم بوده انـد را بـا جمـع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات مشخص کرده و نتیجه گیری می نماید.

معرفی کمیته بررسی سوانح

با توجه به لازم الاجرا شدن کد (دستورالعمل) بررسی سوانح دریایی از سال ۲۰۱۰ و نظر به اهمیت و جایگاه کمیته بررسی سوانح دریایی در ارائه پیشنهادات و درس های آموختنی سوانح که متعاقب آن کاهش بروز سوانح مشابه در آینده را به همراه دارد و همچنین در راستای ارتقاء سطح ایمنی دریانوردی که یکی از اهدف کلان سازمان بین المللی دریانوردی(IMO)  می باشد. کمیته بررسی سوانح دریایی استان هرمزگان در سال ۱۳۸۴ به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرده است. کمیته سوانح دریایی متشکل از یک دبیر خانه که اعضای آن که شامل کارشناسان عرشه و موتور کشتی می باشد تحت نظر کارشناس مسئول سوانح و دبیر کمیته بررسی سوانح دریایی فعالیت می کنند.

دبیرخانه بررسی سوانح دریایی:

دبیرخانه بررسی سوانح دریایی که به نوعی به عنوان هسته مرکزی کمیته سوانح دریایی محسوب می شود  متشکل از کارشناسان فنی و عرشه  کشتی می باشد. این قسمت در هنگام اطلاع از وقوع سانحه دریایی و دریافت پیام اولیه آن ، ابتدا جنبه های مختلف سانحه مورد ارزیابی قرار داده، سپس نسبت به اعزام بازرسان به محل سانحه اقدام می نماید.

سوانح در دبیرخانه کمیته بررسی سوانح به صورت مجزا مورد بررسی قرارمی گیرد و در صورت عدم تکراری بودن (مشابه بودن) سانحه و ارائه درس های آموختنی جدید در کمیته بررسی سوانح دریایی استان مورد بررسی و آنالیز قرار می گیرد و خروجی این کمیته ها در قالب درس های آموختنی و پیشنهادات به مراجع ذیربط و ذینفعان ارسال می گردد.

چارت تشکیلاتی این کمیته مطابق با دستورالعمل اجرایی بررسی سوانح دریایی متشکل از کارشناسان خبره دریایی می باشد که احکام خود را به صورت سالانه از معاونت محترم دریایی سازمان دریافت می کنند.

کمیته بررسی سوانح دریایی بندر امام خمینی (ره) زیر نظر کمیته بررسی سوانح دریایی سازمان بنادر و دریانوردی که در حال حاضر در سازمان های تخصصی سازمان مستقر می باشد فعالیت خود را از سال 1383 در این بندر آغاز کرده و در حال حاضر از زیر شاخه های اداره امور دریایی می باشد. کمیته بررسی سوانح دریایی بندر امام خمینی (ره) از مراکز اصلی بررسی سوانح دریایی سازمان بنادر و دریانوردی بوده که بندر سجافی و بندر آبادان و بنادر تابعه آن به عنوان مراکز فرعی بررسی سوانح دریایی زیر نظر این کمیته فعالیت می نمایند.این کمیته دارای یک تیم متخصص در امر تحقیق و بررسی سوانح و رخدادهای دریایی، متشکل از کارشناسان عرشه و کارشناسان فنی و موتور بوده که پس از اطلاع از وقوع سانحه از طریق مرکز کنترل ترافیک و یا مرکز جستجو و نجات دریایی و یا مکاتبات در یافتی از جانب صاحبان شناورها و یا دیگر مراجع ، به محل وقوع سانحه عزیمت کرده و اقدام به بررسی آن و جمع آوری مدارک و مستنداتی از قبیل عکس ، فیلم و مصاحبه با نفرات و ... می نمایند .

پس از جمع آوری مستندات و مدارک ، سانحه طبق روش ( SHEL ) مورد آنالیز قرار می گیرد بدین صورت که سانحه ازنظر عوامل فنی ، انسانی ، نرم افزاری و محیطی بررسی شده و پس از تشکیل کمیته بررسی سوانح که با حضور معاونت دریایی و بندری و کارشناسان خبره امور دریایی برگزار می شود عوامل بوجود آورنده سانحه شناسایی می شود و راهکارها و پیشنهادهای عملی در راستای کاهش تعداد سوانح مشابه اتخاذ می گردد .

گزارش برخی از حوادث مهم و درس آموز از طریق سازمان بنادر و دریانوردی به IMO ارسال می گردد .

بازرسان بررسی سوانح دریایی:

شامل کارشناسان ایمنی ، امور دریایی و همچنین کارشناسان  فنی واجد شرایط در ارتباط با امور دریایی و کشتیرانی.

اعضاء کمیته بررسی سوانح دریایی:

شامل مسئولین و افرادی است که در امر تحقیق و بررسی سوانح و رخدادهای دریایی از جانب معاونت امور دریایی سازمان بنادر و دریانوردی منصوب یا دعوت می گردند.

وظایف و مسئولیتها

۱-بررسی سوانح شناورهای با پرچم جمهوری اسلامی ایران در داخل و یا خارج از کشور؛

۲- بررسی سوانح بوقوع پیوسته در آبهای تحت حاکمیت و صلاحیت جمهوری اسلامی ایران توسط شناورهای با پرچم کشور خارجی؛

۳-بررسی سوانح مربوط به شناورهای با پرچم کشورهای خارجی که حامل سرنشینان با ملیت جمهوری اسلامی ایران باشد؛

۴- بررسی سوانحی که کشور در آن ذینفع باشد؛

۵-شناسایی علل و عوامل و خطاهای انسانی در بروز سانحه و یا رخدادهای دریایی(سوانح بالقوه)؛

۶- ارائه توصیه و اقدامات اصلاحی بمنظور پیشگیری و کاهش سوانح و رخدادهای دریایی و انجام پیگیری­های لازم جهت حصول اطمینان از اجرای آنها؛

۷- انتشار علل و عوامل وقوع سوانح دریایی و ابلاغ درسهای آموخته شده از سوانح و رخدادهای دریایی به کلیه دست­اندرکاران ذیربط جهت ارتقاء استانداردهای ایمنی، دریانوردی و حفاظت از محیط زیست دریایی.

براساس مفاد بیست و یکم از فصل اول کنوانسیون بین المللی ایمنی جان اشخاص در دریا ((SOLAS74  REG. 1-21 و ماده 23 کنوانسیون بین المللی خط شاهین (LOAD LINE 66) ، مواد هشت و دوازده از کنوانسیون بین المللی جلوگیری از آلودگی دریا توسط شناورها (MARPOL 73/78) و با ملاحظه قوانین ماده 2 و ماده 94 کنوانسیون سازمان ملل متحد در رابطه با قوانین دریایی (UNCLOS) بر حسب حقوق و تعهدات کشورهای ساحلی و صاحب پرچم ، متولی دریایی هر کشور موظف به بررسی سوانح دریایی بوقوع پیوسته در آبهای داخلی و ساحلی ، به ویژه سوانح بسیار شدید و شدید برای شناور های تحت پرچم خود و گزارش به سازمان جهانی دریانوردی شده است.


تاریخ بروزرسانی : ۱۴ شهریور ۱۴۰۱ ۱۱:۵۲

 

دبیر کمیته بررسی سوانح دریایی                     09357803269


تاریخ بروزرسانی : ۱۴ شهریور ۱۴۰۱ ۱۲:۰۷